رله یک کلید برقی است: وقتی به بوبین آن ولتاژ مناسب میرسد، کنتاکتهای داخلی وضعیتشان را عوض میکنند. با مولتیمتر میتوان بوبین را از نظر قطعی بررسی کرد و دید کنتاکتها در حالت بیبرق باز یا بستهاند.
پایههای رله را بشناسید
روی بدنه یا دیتاشیت معمولاً پایههای بوبین و کنتاکت با نامهایی مثل COM، NO و NC مشخص میشوند. شماره پایهها در مدلهای مختلف یکسان نیست؛ پیش از تست، نقشه همان رله را پیدا کنید.
- بوبین: پایههایی که میدان مغناطیسی ایجاد میکنند.
- COM: پایه مشترک کنتاکت.
- NO: در حالت عادی باز است و با فعالشدن رله وصل میشود.
- NC: در حالت عادی وصل است و با فعالشدن رله باز میشود.
تست بوبین در حالت بیبرق
- برق برد را قطع کنید و رله را از مسیرهای موازی جدا کنید؛ برای نتیجه دقیقتر، در صورت نیاز یک پایه را از برد بیرون بیاورید.
- مولتیمتر را روی Ω بگذارید و پرابها را به دو پایه بوبین بزنید.
- مقدار مقاومت را با دیتاشیت همان رله مقایسه کنید. مقدار دقیق بین مدلها فرق دارد؛ یک عدد عمومی برای همه رلهها وجود ندارد.
- OL میتواند نشانه بوبین قطعشده باشد. مقاومت بسیار کم یا نتیجه غیرعادی را هم با مشخصات سازنده بسنجید.
تست کنتاکتها
- با رله بیبرق، روی حالت پیوستگی یا Ω بین COM و NC و سپس COM و NO اندازه بگیرید.
- در رله معمولی، COM-NC در حالت عادی باید پیوستگی داشته باشد و COM-NO باز باشد؛ نقشه قطعه را برای اطمینان بررسی کنید.
- اگر قرار است رله را فعال کنید، فقط ولتاژ نامی بوبین را با منبع مناسب و مدار جداشده از برد اعمال کنید. ولتاژ حدسی میتواند بوبین را خراب کند.
- هنگام فعالشدن، وضعیت NO و NC باید عوض شود. قطع برق و کنتاکتهای چسبیده یا پرمقاومت نیازمند بررسی بیشتر است.
این دو بررسی با روش عیبیابی اولیه Omron برای رلههای مکانیکی سازگار است: مقاومت بوبین، پیوستگی و مقاومت کنتاکتها بررسی میشوند. مقاومت کنتاکت سالم ممکن است بسیار کم باشد و مولتیمتر معمولی برای سنجش دقیق میلیاهم مناسب نیست.
نکتههای ایمنی
- رله را روی برد برقدار تست نکنید.
- بوبین را فقط با ولتاژ و قطبیت مجاز راهاندازی کنید؛ در رلههای DC دارای دیود، قطبیت اهمیت دارد.
- هنگام قطع ولتاژ بوبین ممکن است جهش ولتاژی ایجاد شود؛ از مدار محافظ مناسب استفاده کنید و دست به بخش برقدار نزنید.
- اگر رله صدای کلیک دارد، این بهتنهایی سلامت کنتاکت را ثابت نمیکند.
سوالات پرتکرار
آیا با شنیدن صدای کلیک، رله سالم است؟
نه حتماً. صدا نشان میدهد مکانیزم حرکت کرده، اما کنتاکت ممکن است کثیف، سوخته یا پرمقاومت باشد.
مقاومت بوبین باید چند اهم باشد؟
به ولتاژ و مدل رله بستگی دارد. مقدار چاپشده یا دیتاشیت را مبنا بگیرید و آن را با یک عدد عمومی مقایسه نکنید.
جمعبندی
ابتدا مقاومت بوبین را در حالت بیبرق با دیتاشیت بسنجید، سپس وضعیت COM-NO و COM-NC را بررسی کنید. برای تست فعال، فقط ولتاژ نامی رله را به کار ببرید و صدای کلیک را جایگزین تست کنتاکت ندانید.